Ca khúc Mười chín Tháng Tám được nhạc sĩ Xuân Oanh ghi lại ngay trong ngày lịch sử ấy, khi ông đang hòa cùng đoàn quân từ các ngả đường ngoại thành ầm ầm kéo về trọng tâm tỉnh thành để rồi rất nhanh chóng, ca khúc ấy được lan ra và vang lên trong thời điểm lịch sử của dân tộc
Và, với nhạc điệu mang âm hưởng dân ca mượt mà, trữ tình đượm buồn nhưng không bi lụy, Câu hò bên bờ Hiền Lương chính là cách mà tác giả Hoàng Hiệp - Đằng Giao chọn để ghi lại sự kiện hiệp nghị Giơ-ne-vơ năm 1954 chia cắt đất nước thành hai miền.
Tuy mỗi ca khúc mang một mầu sắc và truyền tải những nội dung khác nhau nhưng lại có chung một thế giới quan, đó là chất anh hùng ca, sự chống chọi cho lý tưởng và chính nghĩa, sự khao khát được sống trong hòa bình, tự do.
Cũng kể từ đó, ca khúc cách mạng bước sang một thời đoạn mới, tuổi chống chọi hợp nhất đất nước kéo dài 21 năm. Hiển nhiên thôi, bởi ái tình quê hương, tổ quốc nồng cháy, sẵn sàng hy sinh để tổ quốc được bình yên là một phẩm chất quan yếu sẵn có trong trái tim mỗi người dân Việt Nam, nó được un đúc theo suốt chiều dài lịch sử dân tộc luôn phải quyết đấu tranh đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ yên bờ cõi.
Chưa kể, những ca khúc này vẫn được coi là chuẩn cho các thí sinh chọn lựa trình diễn. Và cứ thế, theo thời gian, dòng ca khúc cách mạng với sức quyến rũ riêng, vẫn đang tiếp tục được "làm mới" theo cách cảm nhận và khả năng biểu đạt của các thế hệ nghệ sĩ cùng công chúng bữa nay.
Chính họ đã chắp cánh, "nối dài" sức sống cho ca khúc cách mệnh. Dễ nhận thấy những hành khúc trước tiên của dòng ca khúc này vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ âm nhạc phương Tây, nhưng chỉ vài năm sau, âm hưởng Việt đã tràn đầy thuần khiết tác của các nhạc sĩ. Ngày nay được nối tiếp bởi các nghệ sĩ Đăng Dương, Trọng Tấn, Anh Thơ, Lan Anh. "( Trường Sơn Đông -Trường Sơn Tây - Hoàng Hiệp, Phạm Tiến Duật), hay chỉ là phút lãng mạn của anh lính trẻ khi bắt gặp cô gái nơi tiền phương để rồi cho anh thêm sức mạnh với lời khẳng định chắc nịch " Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn " ( Lá đỏ ), hoặc nỗi nhớ da diết của người chồng miền bắc gửi tới người vợ ở miền nam khi sơn hà còn chia cắt trong tình ca (Hoàng Việt).
Chỉ với một cây ghi-ta gỗ và những giọng hát mộc mạc, nhưng họ đã tạo được tình cảm từ giám khảo tới người nghe. Trong thời kỳ kháng chiến có Quốc Hương, Trần Khánh, Trung Kiên, Quý Dương, Thương Huyền, Trần Hiếu, Kiều Hưng, Quang Thọ, Lê Dung. Cũng nô nức mô tả ca khúc cách mạng. Chả hạn, Đỗ Nhuận phá hoang chèo, trống quân phối hợp với điệu xòe Tây Bắc vào ca khúc Giải phóng Điện Biên hay Hoàng Vân khai phá âm hưởng điệu hò Bắc Bộ được lính hát nhiều lúc bấy giờ vào trong bài Hò kéo pháo.
Mới đây, trong cuộc thi "Tuổi 20 hát" trên kênh VTV6, năm sinh viên Đại học Hà Nội mô tả ca khúc Chiếc gậy Trường Sơn (Phạm Tuyên) theo phong cách acoustic. Nói cách khác, tình cảm bạn bè, tình ái lứa đôi gắn liền với tình yêu quê hương, sơn hà là một đặc điểm trội. Và vỡ òa trong niềm vui thống nhất tổ quốc ngày 30-4-1975 với Như có Bác trong ngày vui đại thắng (Phạm Tuyên), Mùa xuân trên TP Hồ Chí Minh (Xuân Hồng), giang sơn trọn niềm vui (Hoàng Hà).
Ta như sống lại niềm hoan hỉ tràn đầy từ quảng trường hí viện lớn Hà Nội tới các phố phường Thủ đô của ngày 19-8-1945. Trong khi đó, sự đa dạng về thuộc tính âm nhạc từ anh hùng ca, trữ tình đến âm hưởng dân gian ngày càng biểu đạt rõ nét và tạo sức quyến rũ người nghe.
Những ca khúc cách mạng vẫn luôn được làm mới bởi các thế hệ nghệ sĩ bữa nay. Ta có thể bắt gặp hình ảnh hai người đồng đội chất chứa những tâm tình " Quê hương anh nước mặn đồng chua/ Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá " ( Tình đồng chí - Minh Quốc, Hữu Thỉnh), cũng dễ dàng hòa theo dòng cảm xúc của tình lứa đôi trong bản tình ca " Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn/ Hai đứa ở hai đầu xa thẳm.
Bít tất như sợi chỉ đỏ xuyên suốt cả thảy nội dung ca từ của dòng nhạc cách mạng. Khi con tim chợt vang lên những hành quân ca, Chiến sĩ Việt Nam (Văn Cao), Cùng nhau đi hồng binh (Đinh Nhu), Diệt phát-xít (Nguyễn Đình Thi), Du kích ca (Đỗ Nhuận) hay Tiếng gọi thanh niên, Lên đàng (Lưu Hữu Phước).
Kết tụ giá trị thẩm mỹ Không đơn thuần ghi lại những sự kiện lịch sử bằng âm nhạc, dòng ca khúc cách mạng còn chứa đựng giá trị thẩm mỹ được kết tinh từ sự chắt lọc tinh hoa âm nhạc thế giới và âm hưởng dân tộc. Ở đây, "cái tôi" được đề cao, song "cái tôi" ấy lại luôn hướng tới cái chung, hướng tới một sự cao cả, linh nghiệm hơn - tình ái và trách nhiệm đối với quê hương, giang san.
Cho tới năm 1954, sau chín năm kháng trận mạc kỳ, dòng ca khúc cách mệnh có bước tiến vượt bậc khi được bồi đắp thêm những tác phẩm kinh điển như Du kích sông Thao (Đỗ Nhuận), Đàn chim Việt (Văn Cao), Hò kéo pháo (Hoàng Vân), Bình Trị Thiên khói lửa (Nguyễn Văn Thương), Đoàn Vệ quốc quân (Phan Huỳnh Điểu), Lên ngàn, Nhạc rừng (Hoàng Việt), Con kênh xanh xanh (Ngô Huỳnh), Tiểu đoàn 307 (Nguyễn Bính - Nguyễn Hữu Trí).
Để rồi từ đó hàng trăm bản tình khúc tuyệt đẹp về cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ đầy kiêu hãnh ra đời như: Trên đỉnh Trường Sơn ta hát (Huy Du), Lá đỏ (Hoàng Hiệp -Nguyễn Đình Thi), Bóng cây Kơ nia (Phan Huỳnh Điểu - Ngọc Anh), Cô gái Sài Gòn đi tải đạn (Lư Nhất Vũ), Hát mãi khúc quân hành (Diệp Minh Tuyền), Năm anh em trên một chiếc xe tăng (Doãn Nho - Hữu Thỉnh).
Ở đó, cả một pho sử sống bằng âm thanh, mỗi ca khúc ghi lại một sự kiện, một thời điểm lịch sử cố định gắn liền vận mệnh đất nước. Thậm chí cả những giọng ca nhạc trẻ như Đan Trường, Đàm Vĩnh Hưng, Việt Quang, Khánh Ngọc. Chẳng tình cờ tình ái đôi lứa lồng vào tình yêu quê hương, giang san lại dễ được bằng lòng và được người nghe chào đón một cách tự nhiên.
Mặt khác, chẳng thể không nhắc tới những nghệ sĩ tài năng thuộc các đời đã góp phần tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Ảnh: THANH HÀ Như một sứ mạng lịch sử Có lẽ một trong những nguyên tố giúp dòng ca khúc này có nhựa sống mạnh mẽ là bởi nó ghi lại một tuổi hào hùng của dân tộc, đồng thời cất lên tiếng nói và tâm hồn người Việt Nam. Ở thời điểm thập niên 40, thế kỷ 20, mới hình thành nền tân nhạc Việt Nam, việc chọn loại thể ca khúc với ngôn ngữ nghệ thuật mới mẻ nhưng mang tính đại chúng cao để truyền tải nội dung lớn mang tính thời đại đã góp phần tạo làn gió mới, giúp cho dòng ca khúc cách mạng chóng vánh được phổ quát.
Cuộc chiến ấy gắn liền với con đường Trường Sơn huyền thoại, với phong trào tiếng hát át tiếng bom, phong trào xuống đường của học sinh, sinh viên các thị thành miền nam. Ghi lại sự kiện tháng 9-1969 Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, nén nỗi đau trong tim, biến thành sức mạnh có Đêm Trường Sơn nhớ Bác (Trần Chung), Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người (Trần Kiết Tường).
# Trong các cuộc thi, liên hoan âm nhạc. NGUYỄN QUANG LONG.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét